MULOQOT JARAYONI VA MATNGA TIZIMLI YONDASHUV
Основное содержимое статьи
Аннотация
Jahon tilshunosligida XX asrning 70-yillaridan pragmalingvistika
alohida soha sifatida rivojlana boshladi. Semantika tarkibidan pragmatikaning ajralib
chiqishi til birliklarining nutqiy muloqot jarayonidagi ta’sir va samaradorligi, matn
semantikasiga qo‘shimcha ravishda ifodalanadigan ma’no qirralarini o‘rganishga ilmiy
ehtiyoj borligini ko‘rsatdi. Buning natijasida matnning kommunikativ xususiyatlarini
tahlil qilish, tilning boyligi, ifoda imkoniyatlarining kengligini o‘zida mujassam
etuvchi badiiy matn va uni idrok etish jarayoniga pragmalingvistik yondashish dolzarb
masalaga aylandi. Dunyo tilshunosligida bugungi kunda antropotsentrik tilshunoslik
yo‘nalishlaridan biri deb e’tirof etilayotgan pragmalingvistika keng qamrovli soha
sifatida rivojlanmoqda. Muloqot jarayoni va uning nutqiy vaziyat, shaxs omillari bilan
bog’liqligi, nutqiy akt nazariyasiga oid tadqiqotlar maydonga keldi. Matn
implikaturasi, presuppoziya va tagma’no masalalari, modallik, baho kategoriyalariga
oid izlanishlarga alohida e’tibor qaratib kelinmoqda. Pragmalingvistikada muloqot
jarayoni va matnga tizimli tarzda yondashilib, uning fonopragmatika, leksopragmatika,
pragmasintaksis, pragmasemantika kabi qator tarmoqlari rivojlanmoqda.
Pragmalingvistika sohasining eng muhim masalalaridan biri bu ifodadagi implitsit
ma’no masalasidir. Implitsit ma’noning eng muhim turlaridan biri bu tagma’nodir.
Mazkur maqolada badiiy matnda tagma’no ifodalanishining lingvistik asoslari tahlil
qilinadi. Tagma’noning piching, kesatiq, istehzo kabi turlarining muhim jihatlari
yoritilgan.
Информация о статье
Библиографические ссылки
Галперин И.Р. Текст как объект лингвистического исследования. –
Москва: Наука, 1981.
Купина И.А. Лингвистический анализ художественного текста. –
Москва, 1980
Шанский Н.М. Лингвистический анализ художественного текста. –
Ленинград, 1990. Москалская О.И. Грамматика текста. – Москва, 1981.
Новиков Л.А.Художественный текст и эго анализ. – Москва: ЛКИ, 2007.
Абдураҳмонов Ғ. Теория текста. (Доклад на ИИИ Всесоюзной
тюркологической конференсии.) // Совецкая тюркология, 1981. –№1. – С. 93.
Ғуломов А., Асқарова М. Ҳозирги ўзбек адабий тили. – Тошкент:
Ўқитувчи, 1987.
Мамажонов А. Текст лингвистикаси. – Тошкент: Низомий номли
педагогика институти нашриёти, 1989.
Боймирзаева С. Матнда киноя мазмунининг ифодаланиши //Ўзбек тили
ва адабиёти. 2008. – № 4. – Б.111-118.
Ибрагимова Э. Ўзбек тилида ирония ва ироник мазмун
ифодаланишининг усул ҳамда воситалари: филол. Фан. номз. дисс.– Фарғона,
Ҳакимов М. Ўзбек прагмалингвистикаси асослари. – Тошкент:
Академнашр, 2013.
Ҳакимов М. Ўзбек тилида матннинг прагматик талқини. ДД. –
Тошкент, 2001.
Babakhanova, D. (2023). THE USE OF VERB FORMS IN SPEECH
STYLES. International Bulletin of Applied Science and Technology, 3(5), 707-713.
Retrieved
from:
https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=dXYpKns
AAAAJ&authuser=2&citation_for_view=dXYpKnsAAAAJ:zYLM7Y9cAGgC
Babaxanova, D. A. (2021). PROPOSITIVE NOMINATION AND
DENOTATION STRUCTURE IN UZBEK. Theoretical & Applied Science, (6), 380-
Retrieved
from:
https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=dXYpKns
AAAAJ&authuser=2&citation_for_view=dXYpKnsAAAAJ:9yKSN-GCB0IC
Babaxanova, D. A. (2020). METHODOLOGICAL FEATURES OF
THE TYPES OF SENTENCES IN THE UZBEK LANGUAGE ACCORDING TO THE PURPOSE OF EXPRESSION. Theoretical & Applied Science, (11), 367-370.
Retrieved from: https://www.elibrary.ru/item.asp?id=44860176
Babakhonova, D. A. (2019). The Functional Styles of Speech.
Scientific and Technical Journal of Namangan Institute of Engineering and
Technology,
(9),
-149.
Retrieved
from:
https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=dXYpKns
AAAAJ&authuser=2&citation_for_view=dXYpKnsAAAAJ:qjMakFHDy7sC
Babaxanova, D. A. (2019). FORMATION OF STYLES OF THE
UZBEK LANGUAGE. Scientific and Technical Journal of Namangan Institute of
Engineering and Technology, 1(12), 163-169. Retrieved from:
https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=dXYpKns
AAAAJ&authuser=2&citation_for_view=dXYpKnsAAAAJ:u-x6o8ySG0sC
Babaxanova, D. A., & Sobirova, M. Y. (2019). ABOUT THE
HISTORY OF SPEECH CULTURE AND ART OF ORATORY. ISJ Theoretical &
Applied Science, 12 (80), 275-277. Retrieved from:
https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=dXYpKns
AAAAJ&authuser=2&citation_for_view=dXYpKnsAAAAJ:u5HHmVD_uO8C
Babaxanova, D. A., Qozoqova, N. A., Tajibayeva, D. E., (2023),
EXPRESSION OF SUBTEXT IN LITERARY TEXT. Texas Journal of Philology,
Culture and History, Vol 18, 85-88. Retrieved from:
https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=dXYpKns
AAAAJ&sortby=pubdate&citation_for_view=dXYpKnsAAAAJ:Y0pCki6q_DkC
Babaxanova, D., Sharipova, M., (2023), “ALPOMISH” DOSTONI
BADIIY STRUKTURASIDA MAROSIMLARNING O‘RNI. Ilm Sarchashmalari
Ilmiy-Nazariy
Metodik
Jurnal,
(72-77)
Retrieved
from:
https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=dXYpKns
AAAAJ&sortby=pubdate&citation_for_view=dXYpKnsAAAAJ:UeHWp8X0CEIC
Babaxanova, D. (2023), ERKIN VOHIDOVNING SO‘Z QO‘LLASH
MAHORATI. Scienceweb Academic Papers Collection, (125-127) Retrieved from:
Babaxanova, D. (2023), FRAZEOLOGIZMLARDA
EMOTSIONAL-EKSPRESSIVLIKNING IFODALANISHI. Scienceweb Academic
Papers
Collection,
(128-129)
Retrieved
from:
https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=dXYpKns
AAAAJ&sortby=pubdate&citation_for_view=dXYpKnsAAAAJ:W7OEmFMy1HY
C
Babaxanova, D. (2023), O‘ZBEK TILIDAGI OLMOSHLARNING
USLUBIY XOSLANISHI. Scienceweb Academic Papers Collection, (121-125)
Retrieved
from:
https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=dXYpKns
AAAAJ&sortby=pubdate&citation_for_view=dXYpKnsAAAAJ:Tyk-4Ss8FVUC
Babaxanova, D. (2022), THE STUDY OF GENDER
CHARACTERISTICS IN UZBEK LINGUISTICS. International Scientific Journal
Theoritical & Applied Science, (263-267) Retrieved from:
https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=dXYpKns
AAAAJ&sortby=pubdate&citation_for_view=dXYpKnsAAAAJ:eQOLeE2rZwMC
Abdurahmonov, S., & Kozokova, N. A. (2021). Expression of
pragmatic meaning in lexical units. ISJ Theoretical & Applied Science, 08 (100), 189-
science.org/https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user
=LxG3sGAAAAAJ&citation_for_view=LxG3sGAAAAAJ:u-x6o8ySG0sC
Qazaqova N. JAHON VA O‘ZBEK TILSHUNOSLIGIDA
PRAGMALINGVISTIK
TADQIQOTLAR.
http://re-
search.uz/index.php/conf/article/download/181/149
https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=LxG3sGA
AAAAJ&citation_for_view=LxG3sGAAAAAJ:2osOgNQ5qMEC