MULOQOT JARAYONI VA MATNGA TIZIMLI YONDASHUV

Основное содержимое статьи

Babaxanova Dilarom Axmatxanovna

Аннотация

Jahon tilshunosligida XX asrning 70-yillaridan pragmalingvistika
alohida soha sifatida rivojlana boshladi. Semantika tarkibidan pragmatikaning ajralib
chiqishi til birliklarining nutqiy muloqot jarayonidagi ta’sir va samaradorligi, matn
semantikasiga qo‘shimcha ravishda ifodalanadigan ma’no qirralarini o‘rganishga ilmiy
ehtiyoj borligini ko‘rsatdi. Buning natijasida matnning kommunikativ xususiyatlarini
tahlil qilish, tilning boyligi, ifoda imkoniyatlarining kengligini o‘zida mujassam
etuvchi badiiy matn va uni idrok etish jarayoniga pragmalingvistik yondashish dolzarb
masalaga aylandi. Dunyo tilshunosligida bugungi kunda antropotsentrik tilshunoslik
yo‘nalishlaridan biri deb e’tirof etilayotgan pragmalingvistika keng qamrovli soha
sifatida rivojlanmoqda. Muloqot jarayoni va uning nutqiy vaziyat, shaxs omillari bilan
bog’liqligi, nutqiy akt nazariyasiga oid tadqiqotlar maydonga keldi. Matn
implikaturasi, presuppoziya va tagma’no masalalari, modallik, baho kategoriyalariga
oid izlanishlarga alohida e’tibor qaratib kelinmoqda. Pragmalingvistikada muloqot
jarayoni va matnga tizimli tarzda yondashilib, uning fonopragmatika, leksopragmatika,
pragmasintaksis, pragmasemantika kabi qator tarmoqlari rivojlanmoqda.
Pragmalingvistika sohasining eng muhim masalalaridan biri bu ifodadagi implitsit
ma’no masalasidir. Implitsit ma’noning eng muhim turlaridan biri bu tagma’nodir.
Mazkur maqolada badiiy matnda tagma’no ifodalanishining lingvistik asoslari tahlil
qilinadi. Tagma’noning piching, kesatiq, istehzo kabi turlarining muhim jihatlari
yoritilgan.

Информация о статье

Как цитировать
Babaxanova Dilarom Axmatxanovna. (2024). MULOQOT JARAYONI VA MATNGA TIZIMLI YONDASHUV. Interpretation and Researches. извлечено от https://interpretationandresearches.uz/index.php/iar/article/view/3361
Раздел
Статьи

Библиографические ссылки

Галперин И.Р. Текст как объект лингвистического исследования. –

Москва: Наука, 1981.

Купина И.А. Лингвистический анализ художественного текста. –

Москва, 1980

Шанский Н.М. Лингвистический анализ художественного текста. –

Ленинград, 1990. Москалская О.И. Грамматика текста. – Москва, 1981.

Новиков Л.А.Художественный текст и эго анализ. – Москва: ЛКИ, 2007.

Абдураҳмонов Ғ. Теория текста. (Доклад на ИИИ Всесоюзной

тюркологической конференсии.) // Совецкая тюркология, 1981. –№1. – С. 93.

Ғуломов А., Асқарова М. Ҳозирги ўзбек адабий тили. – Тошкент:

Ўқитувчи, 1987.

Мамажонов А. Текст лингвистикаси. – Тошкент: Низомий номли

педагогика институти нашриёти, 1989.

Боймирзаева С. Матнда киноя мазмунининг ифодаланиши //Ўзбек тили

ва адабиёти. 2008. – № 4. – Б.111-118.

Ибрагимова Э. Ўзбек тилида ирония ва ироник мазмун

ифодаланишининг усул ҳамда воситалари: филол. Фан. номз. дисс.– Фарғона,

Ҳакимов М. Ўзбек прагмалингвистикаси асослари. – Тошкент:

Академнашр, 2013.

Ҳакимов М. Ўзбек тилида матннинг прагматик талқини. ДД. –

Тошкент, 2001.

Babakhanova, D. (2023). THE USE OF VERB FORMS IN SPEECH

STYLES. International Bulletin of Applied Science and Technology, 3(5), 707-713.

Retrieved

from:

https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=dXYpKns

AAAAJ&authuser=2&citation_for_view=dXYpKnsAAAAJ:zYLM7Y9cAGgC

Babaxanova, D. A. (2021). PROPOSITIVE NOMINATION AND

DENOTATION STRUCTURE IN UZBEK. Theoretical & Applied Science, (6), 380-

Retrieved

from:

https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=dXYpKns

AAAAJ&authuser=2&citation_for_view=dXYpKnsAAAAJ:9yKSN-GCB0IC

Babaxanova, D. A. (2020). METHODOLOGICAL FEATURES OF

THE TYPES OF SENTENCES IN THE UZBEK LANGUAGE ACCORDING TO THE PURPOSE OF EXPRESSION. Theoretical & Applied Science, (11), 367-370.

Retrieved from: https://www.elibrary.ru/item.asp?id=44860176

Babakhonova, D. A. (2019). The Functional Styles of Speech.

Scientific and Technical Journal of Namangan Institute of Engineering and

Technology,

(9),

-149.

Retrieved

from:

https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=dXYpKns

AAAAJ&authuser=2&citation_for_view=dXYpKnsAAAAJ:qjMakFHDy7sC

Babaxanova, D. A. (2019). FORMATION OF STYLES OF THE

UZBEK LANGUAGE. Scientific and Technical Journal of Namangan Institute of

Engineering and Technology, 1(12), 163-169. Retrieved from:

https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=dXYpKns

AAAAJ&authuser=2&citation_for_view=dXYpKnsAAAAJ:u-x6o8ySG0sC

Babaxanova, D. A., & Sobirova, M. Y. (2019). ABOUT THE

HISTORY OF SPEECH CULTURE AND ART OF ORATORY. ISJ Theoretical &

Applied Science, 12 (80), 275-277. Retrieved from:

https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=dXYpKns

AAAAJ&authuser=2&citation_for_view=dXYpKnsAAAAJ:u5HHmVD_uO8C

Babaxanova, D. A., Qozoqova, N. A., Tajibayeva, D. E., (2023),

EXPRESSION OF SUBTEXT IN LITERARY TEXT. Texas Journal of Philology,

Culture and History, Vol 18, 85-88. Retrieved from:

https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=dXYpKns

AAAAJ&sortby=pubdate&citation_for_view=dXYpKnsAAAAJ:Y0pCki6q_DkC

Babaxanova, D., Sharipova, M., (2023), “ALPOMISH” DOSTONI

BADIIY STRUKTURASIDA MAROSIMLARNING O‘RNI. Ilm Sarchashmalari

Ilmiy-Nazariy

Metodik

Jurnal,

(72-77)

Retrieved

from:

https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=dXYpKns

AAAAJ&sortby=pubdate&citation_for_view=dXYpKnsAAAAJ:UeHWp8X0CEIC

Babaxanova, D. (2023), ERKIN VOHIDOVNING SO‘Z QO‘LLASH

MAHORATI. Scienceweb Academic Papers Collection, (125-127) Retrieved from:

Babaxanova, D. (2023), FRAZEOLOGIZMLARDA

EMOTSIONAL-EKSPRESSIVLIKNING IFODALANISHI. Scienceweb Academic

Papers

Collection,

(128-129)

Retrieved

from:

https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=dXYpKns

AAAAJ&sortby=pubdate&citation_for_view=dXYpKnsAAAAJ:W7OEmFMy1HY

C

Babaxanova, D. (2023), O‘ZBEK TILIDAGI OLMOSHLARNING

USLUBIY XOSLANISHI. Scienceweb Academic Papers Collection, (121-125)

Retrieved

from:

https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=dXYpKns

AAAAJ&sortby=pubdate&citation_for_view=dXYpKnsAAAAJ:Tyk-4Ss8FVUC

Babaxanova, D. (2022), THE STUDY OF GENDER

CHARACTERISTICS IN UZBEK LINGUISTICS. International Scientific Journal

Theoritical & Applied Science, (263-267) Retrieved from:

https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=dXYpKns

AAAAJ&sortby=pubdate&citation_for_view=dXYpKnsAAAAJ:eQOLeE2rZwMC

Abdurahmonov, S., & Kozokova, N. A. (2021). Expression of

pragmatic meaning in lexical units. ISJ Theoretical & Applied Science, 08 (100), 189-

science.org/https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user

=LxG3sGAAAAAJ&citation_for_view=LxG3sGAAAAAJ:u-x6o8ySG0sC

Qazaqova N. JAHON VA O‘ZBEK TILSHUNOSLIGIDA

PRAGMALINGVISTIK

TADQIQOTLAR.

http://re-

search.uz/index.php/conf/article/download/181/149

https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=LxG3sGA

AAAAJ&citation_for_view=LxG3sGAAAAAJ:2osOgNQ5qMEC